Zonnepanelen

• Zonnepanelen zijn meestal gemaakt van glasplaten, zonnecellen, kunststof en elektronica. Bij een brand gaat dit kapot. Materialen als glas en zonnecellen worden dan van elkaar gescheiden.
• De zonnecellen in zonnepanelen zijn erg dun en licht. Ze zijn ook bros, waardoor ze makkelijk breken. Omdat de zonnecelscherven zo dun en licht zijn, kunnen ze op grote afstand van de brand terechtkomen. Dit gebeurt vooral bij branden in grote gebouwen, omdat daar veel warmte bij vrijkomt. Die warmte stijgt op en de rook neemt allerlei deeltjes met zich mee, die daarna door de wind worden verspreid.
• De glasscherven van zonnepanelen zijn zwaarder dan de zonnecelscherven. Daardoor vallen glasscherven vooral dicht bij de brand op de grond en worden niet meegenomen door de rook.

Er zijn twee soorten scherven: zonnecelscherven en glasscherven. 

• Zonnecelscherven zijn dunne, (vaak) glanzende plaatjes. De scherven zijn heel licht: een scherf van 4 bij 5 centimeter weegt minder dan 1 gram. Een zonnecelscherf is overal even dun (dunner dan 1 mm).
• De glasscherven van zonnepanelen zijn dikker en zwaarder dan zonnecelscherven. De meest gebruikte glasplaten zijn 3 tot 4 mm dik. Je kunt meestal goed zien dat het glas is. Ze hebben scherpere randen dan zonnecelscherven. Glasscherven van zonnepanelen zijn alleen te vinden op de plek waar de brand was. 

• De kans dat je jezelf verwondt aan de scherven van zonnepanelen is heel klein, want zonnecelscherven zijn bros en breken snel. Door de scherven zou je kleine snijwondjes of krassen kunnen krijgen. Als je de scherven per ongeluk opeet, kunnen je maag of darmen beschadigd raken. Dat is vooral een risico voor kleine kinderen die eerder geneigd zijn dingen in de mond stoppen. Of je krijgt de zonnecelscherven binnen, omdat ze op gewassen uit je moestuin terecht zijn gekomen. Als je de scherven breekt, is er een heel kleine kans dat er splinters in je ogen komen of dat je splinters inademt.
• Zonnecelscherven kunnen gevaarlijk zijn voor dieren. Grazende dieren kunnen de scherven inslikken. Daardoor kunnen ze gewond raken (bijvoorbeeld aan de maag).

• De zonnecellen in zonnepanelen zijn erg dun en licht. Ze zijn ook bros, waardoor ze makkelijk breken. Omdat de zonnecelscherven zo dun en licht zijn, kunnen ze op grote afstand van de brand terechtkomen. Dit gebeurt vooral bij branden in grote gebouwen, omdat daar veel warmte bij vrijkomt. Die warmte stijgt op en de rook neemt allerlei deeltjes met zich mee, die daarna door de wind worden verspreid.
• De glasscherven van zonnepanelen zijn zwaarder dan de zonnecelscherven. Daardoor vallen glasscherven vooral dicht bij de brand op de grond en worden niet meegenomen door de rook.

• De eigenaar van de grond waarop de zonnecelscherven en andere verbrandingsresten liggen, is zelf verantwoordelijk voor het opruimen ervan, ook als het niet zijn schuld is dat er verbrandingsresten op zijn grond liggen. De bewoner van een woonhuis ruimt bijvoorbeeld zijn eigen tuin en oprit op, de gemeente maakt de gemeentegrond schoon, natuurgebieden worden door de beheerders daarvan opgeruimd en agrariërs en veehouders zijn verantwoordelijk voor het schoonmaken van hun akkers en weilanden.
• Heb je veel zonnecelscherven en verbrandingsresten op jouw grond liggen? En zijn het er zoveel dat je ze niet zelf kunt opruimen? Neem dan contact op met je verzekeraar om te overleggen hoe de scherven en verbrandingsresten het beste kunnen worden opgeruimd. Mogelijk heb je een verzekering die dekking biedt voor het opruimen.
• In de Omgevingswet is er op dit moment geen duidelijke regel die zegt dat de eigenaar van het gebouw waar brand was ook de kosten moet betalen van het opruimen van neergekomen zonnecelscherven. Op twee plekken staan algemene regels: de zogenoemde zorgplicht (Artikel 1.6) en de regels voor activiteiten die slecht kunnen zijn voor de leefomgeving (Artikel 1.7). Maar deze regels zijn alleen te gebruiken als het gaat om het plannen of toestaan van activiteiten – dus vooraf, voordat er iets gebeurt. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld in hun Omgevingsplan (via artikel 5.2 van het Bkl) regels zetten die bepalen hoe ver grote aantallen zonnepanelen van brandbaar materiaal af moeten liggen. Deze regels zijn dan bedoeld om problemen te voorkomen en passen binnen de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet (Artikel 1.3). Regels over wat er ná een brand moet gebeuren, vallen buiten deze doelen en dus buiten de mogelijkheden van de wet. 

• Inwoners kunnen zelf zonnecelscherven opruimen. Bijvoorbeeld in de tuin of op de oprit.
  • Je kunt de zonnecelscherven opvegen met een veger en blik of met de handen oppakken. Wanneer je scherven met je handen oppakt, is het verstandig handschoenen te gebruiken (bijvoorbeeld tuin-, schilder- of werkhandschoenen). Was je handen als je klaar bent met opruimen.
  • De zonnecelscherven kun je bij het restafval gooien.
  • Breek de scherven niet in kleinere stukken.
  • Verwijder zonnecelscherven uit gras. Als je het gras daarna maait, kun je het afgemaaide gras in de container voor restafval gooien. Als je het gras wil gaan maaien om daarmee scherven te verwijderen, kun je het beste eerst de scherven zoveel mogelijk weghalen. Als je dat niet doet en meteen gaat maaien, kunnen de scherven versplinteren en kunnen er veel kleine splinters op de bodem blijven liggen. Het is daarom beter om eerst zoveel mogelijk scherven te verwijderen en daarna pas te gaan maaien.
• Ruim zonnecelscherven op plaatsen waar kinderen vaak spelen op. Laat kinderen er pas weer spelen nadat de scherven zijn opgeruimd.

Kijk goed of er zonnecelscherven of roetdeeltjes op of in de groente en het fruit zitten.

• Zijn die er? Haal de grote scherven dan weg en was daarna de groente en het fruit extra goed voor je het opeet.
• Let extra goed op bij bladgroenten zoals sla, boerenkool of spinazie. Kleine scherven kunnen hierin diep wegzakken.

De eigenaar van deze terreinen moet ervoor zorgen dat alle scherven en verbrandingsresten worden opgeruimd. Als die eigenaar een groot gebied moet opruimen, duurt het soms wat langer voordat alles weer schoon is. Je mag terreinen zoals sportvelden, schoolpleinen en speeltuinen ook zelf opruimen. Met een aantal vrijwilligers kan zo’n karwei sneller klaar zijn. Het is handig dat je, voordat je begint met opruimen, eerst contact opneemt met de eigenaar van de grond. Op deze manier voorkom je dubbel werk, en kun je mogelijkerwijs aansluiten bij een gecoördineerde aanpak.

Veehouderij

• Haal het vee naar binnen. De scherven kunnen schadelijk zijn voor de dieren als ze deze opeten. Herkauwers zoals koeien en schapen lopen een extra groot risico.
• Op basis van de huidige inzichten is gras dat zonnecelscherven bevat niet geschikt als veevoer.
• Kun je niet alle scherven uit het gras halen? Maai het gras dan en voer het af naar een erkende afvalverwerker.
• Controleer ingekuild diervoer op scherven.

Glas- en tuinbouw

• Zonnecelscherven kunnen een verstopping in waterbassins veroorzaken. Dit kan worden voorkomen door het plaatsen van roosters of filters.

Akkerbouw

• Als zonnecelscherven in gewassen zijn terechtgekomen, moet je ervoor zorgen dat deze scherven niet in de voedselketen terechtkomen. Mogelijk moet je de gewassen (laten) vernietigen als scherven niet verwijderd kunnen worden. Bij vragen over voedselveiligheid kun je contact opnemen met de NVWA.

Algemeen

• Je kunt de zonnecelscherven opvegen met een veger en blik of met de handen oppakken. Wanneer je scherven met je handen oppakt, is het verstandig handschoenen te gebruiken (bijvoorbeeld tuin-, schilder- of werkhandschoenen). Was je handen als je klaar bent met opruimen.
• Liggen er zoveel verbrandingsresten en scherven op je terrein dat je ze niet zelf kunt opruimen? Neem dan contact op met je verzekeraar om te overleggen hoe de verbrandingsresten het beste kunnen worden opgeruimd.
• Heb je schade? Meld dat bij je eigen verzekeraar.

Soms ontstaan er spontaan initiatieven van inwoners om te helpen met het opruimen van deeltjes van zonnepanelen die op het land van boeren liggen. We begrijpen dat mensen willen helpen en dat wordt erg gewaardeerd! Maar ga niet zomaar opruimen op een weiland of akker. Overleg altijd eerst met de eigenaar van de grond. 

Ja, dat kan. Probeer wel te voorkomen dat je hond op scherven gaat staan of scherven opeet.