Vogelgriep

Vogelgriep, ook wel Aviaire influenza genoemd, is een ziekte die zeer besmettelijk kan zijn voor pluimvee, zoals kippen, eenden en kalkoenen. Besmette dieren worden ziek en gaan vaak dood.

Vogels worden snel ziek na een besmetting en kunnen een paar dagen later al gestorven zijn. De verschijnselen lijken enigszins op botulisme, zoals ademhalingsproblemen, draaien met de nek en kop, niet kunnen staan of vleugels niet goed kunnen openen. Daarnaast worden symptomen genoemd als diarree en zwelling van de kop (met mogelijk blauwe verkleuring) en zenuwverschijnselen. Vogelgriep is alleen goed vast te stellen in het laboratorium.

In deze video van het NOS Jeugdjournaal van 8 november 2020 kun je een zieke gans in een Fries natuurgebied zien: 

Video over vogelgriep bij ganzen en eenden

Op de website van het RIVM is meer informatie te vinden over vogelgriep.

Wat moet ik doen als ik als voorbijganger dode of zieke wilde vogels vind?

Maak je een wandeling in een natuurgebied en zie je een zieke of dode wilde vogel? Raak de vogel dan niet aan en laat hem met rust. De beheerders van het gebied letten extra goed op vanwege vogelgriep. Ze blijven het gebied controleren. Weet je wie de eigenaar of beheerder van de plek is? Geef het dan aan die persoon of organisatie door. Dit kan bijvoorbeeld de gemeente, provincie of een natuurbeheerder zijn.

Wat moet ik doen als ik dode wilde vogels op mijn eigen land vind?

Ben je boer, tuinder of beheer je een klein (natuur)terrein en vind je dode wilde vogels op je terrein? Je bent als terreinbeheerder zelf verantwoordelijk voor het opruimen van dode vogels op je eigen land. Hierbij wordt aangeraden extra beschermingsmaatregelen te gebruiken:

• Raak de vogels niet aan;
• Draag beschermende kleding, zoals een wegwerpoverall en wegwerphandschoenen;
• Verpak de vogel(s) in een dubbele plastic zak en
• Reinig en ontsmet alle materialen en vervoermiddelen die je hebt gebruikt om de dode vogels af te voeren met Sterillium. Sterillium is een middel met alcohol waarmee je je handen en spullen schoon kunt maken. 

Meer informatie over het opruimen van dode wilde vogels vind je op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). 

Met de gemeente is het bespreken van maatwerk altijd mogelijk.

Wat moet ik doen als ik een dode vogel in mijn tuin vind?

Vind je als particulier een dode vogel in je tuin? Raak deze dan niet aan, maar neem contact op met je gemeente.

Waar moeten pluimveehouders dood pluimvee melden?

Zie je als veehouder of dierenarts pluimvee met symptomen die op vogelgriep kunnen wijzen? Dan moet dit direct worden gemeld bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via (045) 546 31 88. Meer informatie hierover is te vinden op de website van de NVWA.

Ik heb dode hobbykippen of hobbyvogels, waar moet ik dit melden?

Dit kun je melden bij je dierenarts.

Wie ruimt dode vogels op?

De algemene regel is dat de grondeigenaar verantwoordelijk is voor het opruimen van dode vogels op het eigen grondgebied.

• Gemeenten en terreinbeheerders (zoals It Fryske Gea, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten) zorgen voor het opruimen van dode wilde vogels op hun eigen terreinen.
• Boeren, tuinders en beheerders van een klein (natuur)terrein zijn verantwoordelijk voor het opruimen van dode vogels op hun eigen land.
• De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor de bestrijding van vogelgriep bij pluimveebedrijven.

Waar en wanneer worden dode volgens opgeruimd?

De natuurgebieden en buitengebieden zijn de verblijfplaats van veel wilde vogels. Je wilt ze liever niet verstoren door het opruimen van dode vogels. Dergelijke verstoring kan ertoe leiden dat vogels opvliegen en daarmee het virus verder verspreiden. Dode vogels kunnen een bron zijn voor infectie, omdat kadavers nog besmettelijk kunnen zijn, maar het kan ook doordat aasetende vogels zoals buizerds en zeearenden dode vogels eten en zo worden besmet. Daarom maken terreinbeheerders telkens een afweging om wel of niet dode vogels in buitengebieden op te ruimen.

De keuze om wel op te ruimen is onder andere wanneer dode vogels zich bevinden op plekken waar veel wilde vogels bij elkaar komen, zoals op hoogwaterrustplaatsen in de Waddenzee en op plekken waar aasetende vogels vaak foerageren.

Met het opruimen van dode vogels kunnen we de ziekte bij wilde vogels niet bestrijden. Dat is niet mogelijk. Er zijn helaas geen maatregelen om ze weer helemaal vrij te krijgen van het vogelgriepvirus.

Vogels raken besmet met het vogelgriepvirus door direct contact met besmette vogels, door opname van het virus via de lucht of via besmet materiaal zoals mest. Het vogelgriepvirus kan Nederland onder meer binnenkomen door trekvogels en import van pluimveevlees.

Het risico dat mensen vogelgriep krijgen is heel klein. Alleen personen die intensief en/of langdurig contact hebben gehad met besmette dieren lopen een klein risico op het oplopen van vogelgriep.

Op de website van De Nederlandse Voedsel- Warenautoriteit (NVWA) is op een digitale kaart te zien waar met vogelgriep besmette vogels zijn gevonden. Niet elke dode vogel wordt onderzocht op vogelgriep; daarom staan niet alle gevonden vogels op deze kaart.

Kunnen mensen ziek worden van vogelgriep?

In zeldzame gevallen kunnen ook mensen ziek worden door vogelgriep. Dit is bijvoorbeeld het geval als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen. Mensen die ziek worden van vogelgriep hebben dezelfde symptomen als bij een gewone griep: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Soms komt oogontsteking (conjunctivitis) voor. De ziekte vogelgriep verloopt bij mensen meestal mild.

Wat moet ik doen als ik denk dat ik vogelgriep heb?

Mensen die de afgelopen 14 dagen in aanraking zijn geweest met vogels waarbij vogelgriep is vastgesteld en griepachtige verschijnselen ontwikkelen, kunnen het beste contact opnemen met hun huisarts. Voor algemene vragen over de vogelgriep bij mensen kun je GGD Fryslân benaderen via 088 229 99 99 of info@ggdfryslan.nl.

Hoe voorkom ik dat ik besmet wordt met vogelgriep?

Om het risico op besmetting zo klein mogelijk te houden kun je dode vogels het beste niet aanraken. Heb je toch dode vogels aangeraakt? Was jezelf dan goed met zeep en spoel je daarna goed af. Als je binnen twee weken na het aanraken van een dode vogel ziek wordt, dan is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Wat doet de GGD bij vogelgriep op een pluimveebedrijf?

Als er op een pluimveebedrijf vogelgriep uitbreekt, dan biedt de GGD personen die intensief contact hebben gehad met de besmette dieren virusremmers aan. Deze medicijnen verkleinen de kans dat mensen vogelgriep krijgen.

Beschermende kleding

Medewerkers van vogelopvangcentra en dierenambulances die veel in contact komen met vogels die (mogelijk) vogelgriep hebben worden aangeraden beschermende kleding te dragen als zij in de buurt van besmette dieren komen. Vooral mondkapjes zijn belangrijk, zodat ze geen besmette lucht inademen. Reinig en ontsmet ook alle vervoermiddelen.

Meer weten?

Meer informatie over vogelgriep en de gezondheid is te vinden op de website van het RIVM en op de website van GGD Fryslân. Voor algemene vragen over de vogelgriep bij mensen kun je GGD Fryslân benaderen via 088 229 99 99 of info@ggdfryslan.nl.

Gezelschapsdieren zoals honden en katten, en wilde zoogdieren zoals vossen, zeehonden en bunzingen kunnen vogelgriep krijgen. Dit komt niet vaak voor. Vaak is de oorzaak het bijten in besmette kadavers van vogels.

Je kunt voorkomen dat een hond het vogelgriepvirus krijgt door de hond aangelijnd te houden, zeker in natuurgebieden en op stranden waar veel watervogels zijn. Laat ook katten niet vrij lopen in gebieden met veel wilde watervogels.

Ja, dat kan. Je kunt het beste alleen gaan zwemmen bij een officieel aangewezen zwemwaterlocatie. Deze locaties worden regelmatig gecontroleerd op veiligheid en waterkwaliteit. De aangewezen zwemwaterlocaties zijn te vinden op de website Zwemwater.nl.

Ben je hobbyhouder? Dan moet je tijdens een uitbraak van vogelgriep je pluimvee (kippen), (water)vogels en loopvogels afschermen. Je moet dan voorkomen dat je dieren in contact komen met zieke wilde vogels of hun uitwerpselen. Dit kan bijvoorbeeld door de dieren in een volière of hok te houden.

Op de website van de Nederlandse Voedsel- Warenautoriteit (NVWA) wordt in een video uitgelegd welke maatregelen je kunt nemen.

Op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vind je alle actuele hygiëneprotocollen. Dat zijn tijdelijke maatregelen voor bijvoorbeeld transporteurs en pluimveehouders, zoals het ontsmetten van vervoermiddelen.

Kijk voor meer informatie over actuele hygiëneprotocollen op de website van de NVWA.